سدیم بنزوات چیست ؟
سدیم بنزوات (Sodium benzoate) نمک سدیمی بنزوئیک اسید است که به عنوان یک نگهدارندهٔ مؤثر در محصولات اسیدی شناخته میشود و دلیلش این است که در pH پایین به صورت بنزوئیک اسید در می آید و این فرم غیر یونی میتواند متابولیسم میکروبها را مختل کند ، بنابراین رشد باکتریها ، مخمرها و کپکها را مهار میکند. سدیم بنزوات در صنایع غذایی (بهویژه نوشیدنیهای گازدار و کنسروهای اسیدی)، آرایشی، دارویی و صنعتی کاربرد زیادی دارد و در فهرست افزودنیهای مجاز بسیاری از کشورها با شمارهٔ E211 ثبت شده است.
این ماده در آب محلول است و معمولاً بهصورت پودری برای ساده تر شدن اندازهگیری و فرمولاسیون عرضه میشود ولی نوع و خلوص آن (گرید خوراکی، صنعتی یا دارویی) بسته به مصرف نهایی متفاوت می باشد. در استفاده از این ماده باید به محصولات دارای اسید اسکوربیک (ویتامین C) یا محصولاتی که در معرض نور و گرما هستند ، احتیاط شود. زیرا شرایط خاص میتواند باعث تولید بنزن شود . بنابراین رعایت غلظتهای مجاز و استانداردهای کیفی بسیار اهمیت دارد.
ویژگی های سدیم بنزوات
سدیم بنزوات ماده ای پودری سفید یا بدون رنگ و تقریبا بی بو است که در محیطهای اسیدی مؤثر است و علیه مخمرها و باکتریهای اصلی فعالیت دارد . این ماده محلول در آب و نسبتاً کمحلال در الکل است .
بنزوات سدیم در اتانول و الکلهای آلی بهصورت ضعیفتر (sparingly soluble) حل میشود ؛ بنابراین در فرمولاسیونهای حاوی الکل ، حلشوندگی پایینتری دارد و ممکن است نیاز به حلال مناسب یا افزایش دما داشته باشد.
سدیم بنزوات ساختار
ساختار مولکولی سدیم بنزوات شامل یون بنزوات (حلقه بنزن متصل به گروه کربوکسیلات) و یک یون سدیم است و بهصورت نمادین C6H5COO⁻ Na⁺ نمایش داده میشود . فرمول شیمیایی کامل آن C7H5NaO2 می باشد .
انواع بنزوات سدیم
این ماده گرید بندی های متفاوتی دارد از جمله : خوراکی ، صنعتی ، دارویی و تزریقی
سدیم بنزوات خوراکی
گرید خوراکی (E211) در نوشیدنیها ، سسها ، ربها و محصولات اسیدی تا محدودهٔ مجاز (معمولاً تا 0.1% در وزن محصولات نوشیدنی و غذایی بسته به مقررات) استفاده میشود و باید در برچسب قید شود.
سدیم بنزوات ایرانی
در بازار ایران نمونههایی با منشأ تولید داخلی عرضه میشود و عرضهکنندگان داخلی گریدهای خوراکی و صنعتی ارائه میدهند که قیمت و بستهبندی متغیر است .
سدیم بنزوات تزریقی
در شرایط پزشکی ، فرمولاسیون تزریقی سدیم بنزوات دارویی برای کاهش آمونیاک در بیمارانی با اختلالات چرخهی اوره (UCD) استفاده میشود که این کاربرد دارویی باید تحت کنترل پزشک و با گرید دارویی و بستهبندی و برچسب FDA/EMA انجام شود. مصرف تزریقی فقط در بیمارستان و توسط متخصص انجام میشود !
بنزوات سدیم صنعتی
در کاربردهای صنعتی (خنککنندهها ، ضدزنگها ، برخی محصولات شوینده و آرایشی صنعتی ) از گرید ارزانتر استفاده میشود که این نوع ممکن است معیارهای خلوص غذایی را نداشته باشد.
آمپول سدیم بنزوات
آمپول/تزریق سدیم بنزوات در برخی مراکز برای درمان افزایش شدید آمونیاک کاربرد دارد که در این حالت از قرص سدیم بنزوات هم استفاده می شود ولی تجویز و دوز کاملاً تخصصی می باشد و بههیچعنوان نباید بدون نظر پزشک مصرف شود.
کاربردهای سدیم بنزوات
از خواص سدیم بنزوات میتوان به عنوان نگهدارندهٔ غذایی در انواع نوشیدنیها ، رب، سس ، نگهدارندهٔ در محصولات آرایشی و شوینده ، مادهٔ ضدعفونیکنندهٔ موضعی در برخی فرمولاسیونها و بهعنوان عامل پزشکی برای کاهش آمونیاک در برخی اختلالات متابولیک. اشاره کرد .
بنزوات سدیم در مواد غذایی
در محصولات اسیدی مانند نوشابههای گازدار ، مربا ، رب و محصولات کنسروشده استفاده میشود و مقدار و مجاز بودن ، بسته به قوانین ملی متفاوت است. بنزوات سدیم در رب گوجهفرنگی میتواند به دلیل pH اسیدی بهعنوان نگهدارنده استفاده شود . با این حال بسیاری تولیدکنندهها برای برچسب طبیعی یا سالمنمایی از جایگزینها یا فرایندهای حرارتی استفاده میکنند.
در شامپوها و محصولات مراقبت شخصی بهعنوان نگهدارنده و جلوگیری از رشد میکروب کاربرد دارد (به ویژه در فرمولهای آبی و اسیدی). گاهی بهعنوان نگهدارنده در فرمولاسیونهای خمیردندان بهکار میرود ولی استفاده بیشتر آن در محصولات مایع و ژلی است ولی باید توجه داشت که برخی افراد ممکن است حساسیت پوستی نشان دهند بنابراین تست حساسیت و رعایت غلظت مجاز مهم است.
آیا بنزوات سدیم سرطان زاست ؟
شواهد مستقیمی مبنی بر اینکه خود سدیم بنزوات بهعنوان عامل سرطانزا در انسان شناخته شده باشد ، قوی نیست اما نگرانی مهمتر در مورد تشکیل بنزن ( یک ترکیب سرطانزا ) است که میتواند در نوشیدنیهایی که هم سدیم بنزوات و هم اسید اسکوربیک (ویتامین C) دارند و تحت نور یا حرارت قرار میگیرند ، تولید شود. سازمانهایی مثل FDA ، به این موضوع توجه دارند و دستورالعملهایی برای جلوگیری از تشکیل بنزن منتشر کردهاند. بنابراین بهتر است در محصولات حاوی ویتامین C و بنزوات بنزوات ، نکات رعایت شود .
جایگزین سدیم بنزوات
جایگزینهای رایجی شامل پتاسیم سوربات (Potassium sorbate) ، سایر سورباتها و نگهدارندههای طبیعیتر (با توجه به اثربخشی و pH) هستند و انتخاب جایگزین ، وابسته به محصول و شرایط pH می باشد. اما چرا باید جایگزین انتخاب کنیم مگر بنزوات سدیم عوارض دارد ؟
عوارض بالقوه شامل حساسیتهای پوستی یا التهابی در برخی افراد و در صورت فرمولاسیون ناصحیح ، احتمال تشکیل بنزن در حضور اسکوربیک اسید و نور/حرارت میتواند از مضرات این ماده باشد.
پتاسیم سوربات ، مکانیزم و محدوده اثربخشی متفاوتی دارد . بنزوات در محیطهای اسیدی بهتر عمل میکند ولی سوربات بیشتر برای مهار کپک و مخمرها مناسب است. انتخاب بستگی به محصول نهایی تولیدی دارد .
آسکوربیک اسید نیز با پایین آوردن pH می تواند اثر نگهدارندهها را تقویت میکند و باعث میشود سدیم بنزوات و سوربات با دوز کمتر ، عملکرد بهتری داشته باشند در نتیجه محصولی سلامت و ماندگارتری داریم !
نحوه تولید سدیم بنزوات
روش رایج صنعتی تولید سدیم بنزوات ، واکنش اسید بنزوئیک با سدیم هیدروکسید (NaOH) است که نمک سدیمی تشکیل میدهند و سپس ، خشکسازی و کریستالیزاسیون برای رسیدن به خلوص موردنظر انجام میشود.بنزوئیک اسید ابتدا در آب داغ یا حلال مناسب حل می شود تا واکنش سریع تر شود بعد محلول قلیایی سود یا همان سدیم هیدروکسید به تدریج اضافه می شود و در اینجا خنثی سازی انجام شده و سدیم بنزوات در محیط محلول تشکیل می شود و بعد از تمام شدن واکنش ، محلول حاوی سدیم بنزوات صاف می شود تا ناخالصی و ذرات نامحلول حذف شود سپس محلول تمیز را سرد می کنند تا بلور های بنزوات سدیم تشکیل شود .
بنزوات سدیم از کجا تهیه کنیم ؟
برای خرید و استعلام قیمت بنزوات سدیم و سایر مواد نگه دارنده خوراکی و شیمیایی ، با کارشناس ما جهت دریافت مشاوره و سفارش خود ، تماس بگیرید .
شیمی وان ، این مواد شیمیایی ای که حساسیت زیادی جهت استفاده در صنعت غذایی – دارویی دارد را هم به صورت خرده و هم به صورت عمده همراه با آنالیز به شما مشتریان گرامی ارائه می دهد .

نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.