خطرناک ترین مواد شیمیایی در جهان ! | آشنایی با مواد شیمیایی خطرناک

خطرناک ترین مواد شیمیایی !

همه ما ممکن است حتی یک بار هم که شده از خود بپرسیم که خطرناک ترین ماده دنیا و یا خطرناک ترین مواد شیمیایی جهان کدام اند ؟ و به دنبال پاسخ آن همراه با دلایل و علت آن ها باشیم . در این مطلب از سایت شیمی وان »  سایت خرید و فروش مواد شیمیایی  ، میخواهیم به بررسی انواع و طبقه بندی مواد شیمیایی خطرناک بپردازیم . پس ، در ادامه مقاله همراه ما باشید زیرا تعاریف متفاوتی از این موضوع ، مطالعه خواهید کرد !

 

مواد شیمیایی خطرناک چیست ؟

وقتی صحبت از خطرناک ترین مواد شیمیایی در جهان می شود ، اول باید به تعریف درستی از این که مواد شیمیایی خطرناک چیست و آشنایی با مواد شیمیایی سمی بپردازیم و فرق آن ها را متوجه شویم. این که میگوییم یک ماده سمی است یا خطرناک ؟ دو مفهوم کاملا متفاوت را بررسی می کنیم . مواد شیمیایی خطرناک براساس خواص شیمیایی ، میزان اشتعال پذیری ، قابلیت انفجار و … دسته بندی می شوند اما این که چه عاملی باعث می شود که یک ماده سمی باشد ، بستگی به دوز مرگبار آن ها دارد که اساس سمیت در تمام مواد می باشد . یعنی بستگی به میزان مرگبار بودن آن ها مشخص می شود که به چه میزان سمی می باشند .

با ذکر چند مثال ، میخواهیم فرق تعریف مواد شیمیایی خطرناک و سمی را بررسی کنیم :

به عنوان مثال ، ماده ای مانند پتاسیم سیانید ، سمی می باشد ولی خطرناک نیست یعنی اگر بطری سیانید پتاسیم را داخل یخچال ، نگه داری کنیم اتفاقی نمی افتد اما در عرض چند دقیقه انسان را می کشد . ولی ماده ای مانند گاز کلر ، سمی نیست اما خطرناک و کشنده است . یا ماده دی متیل تیوکتون ، هم سمی است و هم خطرناک .

یعنی با توجه به این تعریف ، آب هم میتواند خطرناک باشد ، چگونه ؟ ! مثلا یک گرم از ماده ای مثل پروتئین بوتولینوم میتواند باعث مرگ 13000 انسان بشود و از طرفی دوز مرگبار برای آب در حد چندین لیتر می باشد در مواقع خاص . پس میتوان گفت که تمامی مواد ، سمی هستند اما در دوز مرگبار خود .

ما در این مقاله به دسته بندی مواد شیمیایی خطرناک میپردازیم اما اگر بخواهیم مواد سمی را نیز طبقه بندی کنیم ، بر اساس اندام های هدف می باشد :

1 ) مواد سمی برای سیستم ایمنی بدن

2 ) مواد سمی برای کبد و مکانیزم های کبدی و آنزیمی

3 ) مواد سمی برای کلیه و کارکردهای کلیوی

4 ) مواد سمی برای سیستم عصبی تمام بدن

5 ) برای سیستم های گوش ، حلق و بینی

6 ) مواد سمی برای سیستم تولید مثل

7 ) مواد سمی برای ریه و سیستم تنفسی و اکسیژن رسانی از راه خون

دسته بندی انواع مواد شیمیایی خطرناک به صورت کلی

اگر بخواهیم یک دسته بندی کلی برای این مواد در نظر بگیریم ، باید به دسته های زیر ، مرتب سازی کنیم :

مواد منفجره / گاز های قابل اشتعال / مواد اکسید کننده / مواد سمی و عفونت زا / مواد رادیو اکتیو / مواد خورنده /

مواد شیمیایی خطرناک در آزمایشگاه

هیدروفلوئوریک اسید 40 درصد ، با باز شدن درب آن به مرور غلظتش کم می شود ولی شدت آن کمتر از سایر اسیدهای فرار می باشد . این اسید ، بسیاری از پلاستیک ها  و شیشه را در خود حل میکند و داخل هر بطری ای که هست ، تا آخر باید در همان بطری بماند و نباید به بطری های پلاستیکی و یا شیشه ای دیگر منتقل شود . این اسید ، بسیار سمی می باشد و با جذب توسط پوست ، ممکن است کشنده باشد . هیدروفلوئوریک اسید ، اکسید نمی شود و پرتوی فرابنفش در آن تاثیری ندارد . هیدروفلوئوریک اسید ، از دیدگاه قدرت شیمیایی ضعیف می باشد اما در خوردگی پوست ، یکی از قوی ترین هاست .  هیدروفلوئوریک اسید ، علاوه بر اینکه باعث خوردگی می شود ، با جذب به درون بدن ، باعث مسمویت های شدید و آسیب مغزی می شود . این ماده ، از سمی ترین و خطرناک ترین مواد شیمیایی در آزمایشگاه ها می باشد .

دی اتیل زینک ، مایعی بی رنگ و با بوی کشنده و نقطه جوش 117 درجه سانتی گراد که از واکنش یدید اتیل و آلیاژ پتاسیم و زینک به دست می آید . سنتز دی اتیل زینک باید در جو آرگون انجام بشود چون با نیتروژن هم واکنش می دهد . این ترکیب در تماس با هوای آزاد ، به طور انفجاری می سوزد و بخار زینک اکساید ، دی اکسید کربن ، مونوکسید کربن و کربن ، به وجود می آورد . دی اتیل زینک ، یکی از رکوردداران مواد خطرناک آزمایشگاهی می باشد .

مواد شیمیایی خطرناک در صنعت

دی متیل کادمیوم : رکورد دار سمی ترین ماده جهان

فلوروآنتی مونامیک اسید  : در رده قدرتمندترین اسیدها

خطرناک ترین مواد شیمیایی را نیز میتوان در صنعت به کار برد و ممکن است ما ندانسته نیز در معرض آن ها قرار بگیریم . اما چیزی که مهم هست ، شناخت ویژگی های آن ها و نحوه استفاده و ایمنی مواد شیمیایی خطرناک می باشد ! از طرفی شما نمیتوانید فقط یک ماده را به عنوان خطرناک ترین ماده شیمیایی معرفی کنید و باید همه موارد آن بررسی شود . زیرا هر کدام از موارد ذیل در جایگاه ها و شرایط مختلف ، میتوانند میزان خطرناکی متفاوتی داشته باشند . 

سدیم آزید :این ماده ، کاملا یونی و محلول در آب هست و به شدت خطرناک و مرگبار می باشد . تقریبا 2 الی 3 برابر سیانید ، سمی تر می باشد به ویژه اسید مربوط به آن یعنی هیدرازوییک اسید که در معده از واکنش اسید معده و یون آزید به وجود می آید . سدیم آزاید ، در آمونیاک و متانول محلول می باشد اما در استون و دی اتیل اتر ، نامحلول . این ماده حساس به شوک الکتریکی و مکانیکی می باشد و در 275 درجه سانتی گراد ، به شدت منفجر می شود . بنابراین ، نقطه ذوبی ندارد . سدیم آزید ، از دیدگاه شیمیایی بسیار شبیه به هالیدها عمل میکند . در آزمایشگاه شیمی آلی ، کاربردهای زیادی دارد . به عنوان مثال ، داروی ازلتامیویر ( تامی فلو ) که داروی آنفولانزاست ، از سدیم آزاید به دست می آید .

تترانیترو متان : این ماده را آلفرد اشتتباخر ، شیمیدان آلمانی سوییسی ، ثابت کرد که تترانیترو ، از هگزوژن ( سایکلو تری متیلن تری نیترامین ) و پنتریت ( پنتا اریتریتیل تترا نیترات ) هم قدرتمندتر می باشد .

انستیتو شیمی رایش ، سرعت انفجار تترانیترومتان را 9300 متر بر ثانیه اعلام کرده است یعنی 7 و نیم برابر سرعت صوت . شیمیدان ها و افراد زیادی از طریق استفاده از همین ماده در آزمایشگاه ها ، جان خود را از دست داده اند ! نمونه ای از آن در کلاس درسی در آمریکا می باشد که یک دانشجو ، به اشتباه به جای نیترو متان ، تترا نیترو متان را به تیوبی از جنس استیل که داخل آن پنبه و تولوئن وجود داشت ریخت و بلافاصله انفجار رخ داد و به گفته یک منبع ، 10 کشته و 20 زخمی به جای گذاشت .

تترانیترومتان ، یکی از خطرناک ترین مواد شیمیایی شناخته شده است نه به این خاطر که خود ماده خطرناک باشد ، بلکه به خاطر ناخالصی هایی که میتواند داشته باشد ، خطرناک است . ناخالصی هایی مثل مواد آروماتیک ، مواد آلی ، کاهنده ها و یون های فلزی مثل سرب و مس .

هیدرازین :

هیدرازین ، با نام های دیگر دیامین ، دیازان و تتراهیدرو دی نیتروژن ، مایعی با چگالی نزدیک به آب ، بوی آمونیاک ، بی رنگ و آتش گیر می باشد و در هر نسبتی در آب محلول هست . این ماده تقریبا تمام اخطار های ایمنی و سلامتی را می گیرد زیرا ، هم سرطان زای قطعی است هم سمی و ناپایدار و منفجره ! از طرفی خطرناک برای محیط زیست و آتش گیر و همچنین خورنده . هیدرازین ، نقطه اشتعال 52 درجه دارد  و دمای خود اشتعالی آن هم از 24 درجه شروع می شود و به همین دلیل هم منفجره است .

قوی ترین اکسیدکننده  :

به 2 مدل عملیاتی و غیر عملیاتی تقسیم می شود . تری فلوئورید کلرین ، قوی ترین اکسیدکننده عملیاتی و بسیار خورنده می باشد و فقط در ظروف فلزی حاوی فلوئورین ذخیره می شود . به عنوان سوخت موشک به کار می رود . کریپتون تترا فلوئورید ، قوی ترین اکسیدکننده غیر عملیاتی هست . این که میگوییم عملیاتی چون کاربرد تری فلوئورید کلرین ، بسیار گسترده تر از کریپتون تترا فلوئورید است .

مواد شیمیایی خطرناک در کرم ها

در ادامه نام چندین مواد شیمیایی که در محصولات آرایشی – بهداشتی ، به کار می رود اما برای پوست بسیار مضر می باشد را نام برده ایم که البته این خطرناک بودن به این معنی نیست که به طور کلی نباید از این مواد استفاده کنیم ، بلکه در استفاده طولانی مدت ، اثرات آن قابل مشاهده است که در مقاله ای جداگانه درباره اثرات مواد شیمیایی مضر در محصولات آرایشی ، بحث خواهیم کرد .

• پارابن ها به عنوان نگه دارنده
• ژل نفتی
• اکسی بنزون
• فتالئات ها 
• فرمالدهید 
• قطران زغال سنگ
• رنگ های مصنوعی
• سدیم لوریل سولفات
• الکل

 مواد شیمیایی خطرناک در بیمارستان

برای این دسته بندی هم در مطلبی جداگانه به شما عزیزان ، توضیحات کامل داده خواهد شد و در اینجا فقط یک لیستی از اسامی این مواد را مشاهده میکنید که مواد شیمیایی ای که در بیمارستان ها برای ضد عفونی کردن و استریل کردن استفاده می شود ، نام برده شده است :

کلر / فرمالدهید / گلوتارآلدهید / آب اکسیژنه / یدوفور / پر استیک اسید / فنولیک / ترکیبات آمونیوم 4 آبه

سایر مواد شیمیایی خطرناک

رایسین : رایسین ، یک ماده شیمیایی و سمی بسیار قوی و خطرناک می باشد که در دانه گیاه روغن کرچک یافت می شود و مصرف اندک آن به اندازه چند دانه نمک ، باعث نابودی انسان می شود .

سارین : سارین یک عامل عصبی بسیار قدرتمند می باشد که عضلات ریه را در صورت استنشاق ، فلج می کند .  

مونوکسید کربن : گاز بی رنگ و بو می باشد که بیشتر اوقات با نشت در خانه ، جان افراد را می گیرد که معمولا شخص ، طی چند ساعت اگر در معرض بیش از ۵۰ ppm آن قرار بگیرد ، این اتفاق برای او می افتد و فرد دچار سردرد می شود و دستگاه تنفسی او از کار می افتد .

آمونیاک : آمونیاک ، ماده ای پر کاربرذ در انواع پاک کننده های صنعتی و خانگی است اما در دوز و مقادیر کوچک ، خطر آنچنانی ندارد . این ماده وقتی در معرض اکسیژن قرار می گیرد ، خطرناک می شود و به گاز آمونیاک تبدیل می شود و فرد دچار سوختگی سیستم تنفسی خواهد شد .

کلر : یکی از مهم ترین مواد شیمیایی می باشد که نقشی پررنگ در صنایع مختلف از جمله صنایع کاغذسازی به عنوان سفید کننده دارد .

هیدروکلریک اسید : ماده شیمیایی مهم در ساخت فلزات است و یکی از قوی ترین اسید های جهان

لیست مواد شیمیایی ممنوعه

در ذیل لیست چند مواد شیمیایی را که به دلیل خطرات در ساخت ، استفاده و دفع آن ها وجود دارد ممنوع شده اند را نیز مشاهده میکنید  ( که البته این موضوع به این معنی نیست که خرید و فروش آن ها نیز به طور کلی ممنوع باشد ) :

آرسنیک / انواع آفلاتوکسین ها / آمونیوم دی کرومات / اتیلن اکساید / کلریدین / هگزا کلرو بنزن / اورانیوم

جمع بندی مطلب

پس یاد گرفتیم که انواع مواد شیمیایی خطرناک به دسته های مختلفی تقسیم می شود که هرکدام می تواند به طور جداگانه بررسی شود اما چیزی که مهم است ، نحوه کار کردن با این مواد در جای درست و مواقع لزوم و رعایت نکات ایمنی و دستور العمل های مربوط به استفاده از مواد شیمیایی خطرناک می باشد ، که این دستور العمل ها ابتدا برروی خود بسته بندی مواد مورد نظر و سپس توسط کارشناس آزمایشگاه همراه با آموزش هایی ، باید تعیین بشوند .