لاکتوز چیست ؟
لاکتوز (Lactose) ، یک کربوهیدرات طبیعی از خانواده قندهای دیساکارید می باشد که معمولا در شیر پستانداران یافت میشود. لاکتوز همان قند شیر است و از ترکیب دو قند سادهتر ساخته میشود و همین ساختار باعث میشود برای هضم آن آنزیم لاکتاز لازم باشد. اگر فعالیت لاکتاز در دستگاه گوارش کم باشد ، ممکن است فرد علائمی مثل نفخ ، دلدرد یا اسهال تجربه کند . از نگاه صنعتی هم لاکتوز فقط یک قند ساده نیست بلکه یک ماده شیمیایی آزمایشگاهی و خوراکی است که در تولید فرآوردههای غذایی – دارویی و حتی برخی کاربردهای صنعتی به کار میرود.
ویژگی های لاکتوز
لاکتوز در ظاهر معمولاً به صورت پودر کریستالی سفید تا کرمرنگ دیده میشود و قابلیت حلشدن در آب دارد البته سرعت و کیفیت انحلال به درجه خلوص ، اندازه ذرات و شرایط دما وابسته است. یکی از ویژگیهای مهم لاکتوز این است که علاوه بر کاربرد غذایی ، در صنعت داروسازی نیز حضور پررنگی دارد . چون میتواند نقش حلال/رقیقکننده یا جزء ساختاری در برخی فرمولاسیونها باشد.
از نظر شیمیایی ، لاکتوز به عنوان یک دیساکارید از گلوکز و گالاکتوز تشکیل شده است و همین موضوع باعث میشود در برخی فرآیندها رفتار متفاوتی از قندهای تککربوهیدرات (مثل گلوکز یا فروکتوز) داشته باشد. فرمول شیمیایی لاکتوز به صورت C12H22O11C_{12}H_{22}O_{11} شناخته میشود. اما چیزی که معمولاً کاربران را گیج میکند این است که “فرمول” فقط یک عدد و حرف نیست بلکه پشت آن ساختار و مسیر هضم قرار دارد.
لاکتوز یک دیساکارید است یعنی از دو واحد قند تشکیل شده : گلوکز و گالاکتوز . وقتی این ماده وارد دستگاه گوارش میشود ، در افراد سالم آنزیم لاکتاز در روده کوچک ، لاکتوز را به قندهای سادهتر میشکند تا جذب انجام شود. این موضوع دقیقاً به یکی از مهم ترین سوال ها پاسخ می دهد که چرا لاکتوز برای برخی افراد مناسب نیست ؟ چون در برخی افراد فعالیت لاکتاز کم است یا به مرور کاهش یافته و در نتیجه لاکتوز هضم کامل نمیشود و باعث تخمیر باکتریها در روده میگردد و این تخمیر میتواند به نفخ و ناراحتیهای گوارشی منجر شود .
نام دیگر لاکتوز
نامی که خیلی اوقات به جای لاکتوز سرچ و سوال می شود ، نام دیگر آن یعنی قند شیر می باشد . از نظر علمی هم در بعضی منابع و برچسبهای محصول ، ممکن است واژه لاکتوز به صورت Lactose یا به صورت توضیحی مثل Milk sugar دیده شود. در صنعت غذا -دارو نیز گاهی کنار نام لاتین آن ، اشاره به کاربرد یا گرید انجام میشود. اگر شما برای رفع مشکل گوارشی به دنبال بدون لاکتوز هستید معمولاً منظور محصولاتی است که لاکتوز آنها کاهش یافته یا با آنزیم لاکتاز به قندهای سادهتر تبدیل شده است.
انواع لاکتوز
وقتی میگوییم انواع لاکتوز ، منظور فقط تغییر نام یا برند نیست بلکه نوع لاکتوز از نظر گرید و فرم فیزیکی اهمیت دارد. از نظر کاربرد ، لاکتوز را معمولاً در دو دسته بزرگ قرار می دهند : لاکتوز برای مصارف غذایی و لاکتوز برای مصارف دارویی و آزمایشگاهی . گرید غذایی میتواند در صنایع غذایی برای شیرینی ، بافت و یا به عنوان جزء فرمول استفاده شود. لاکتوز دارویی یا با خلوص بالاتر بیشتر در فرمولاسیونهای دارویی ، قرصسازی یا ساخت مواد کمکی دارویی به کار میرود. از نظر فرم برخی انواع به شکل پودر با دانهبندی خاص یا کریستالی عرضه میشوند که روی حلالیت اثر دارد.
کاربردهای لاکتوز
در صنعت غذایی ، لاکتوز میتواند در تولید محصولات لبنی و فرآوردههای خوراکی نقش داشته باشد : از ایجاد بافت تا تنظیم ویژگیهای فیزیکی در برخی فرمولها . به همین دلیل بسیاری از فرمولهای غذایی یا نوشیدنیها ، اگر هدفشان نزدیک شدن به ویژگیهای شیر باشد ، ممکن است از لاکتوز استفاده کنند. در صنعت داروسازی هم لاکتوز یکی از مواد کمکی رایج است برای مثال ممکن است در قرصسازی به عنوان حجمدهنده یا جزء کمککننده به شکلگیری قرص استفاده شود. همچنین در برخی محصولات پودری یا گرانوله ، لاکتوز میتواند به یکنواخت شدن فرمول کمک کند.
کاربرد دیگری که شاید کمتر به آن توجه میشود ، استفاده از لاکتوز در برخی فرآیندهای آزمایشگاهی یا تحقیقاتی است چون یک قند استاندارد با رفتار شناختهشده محسوب میشود و در مطالعات مربوط به هضم ، تخمیر و یا بررسی عملکرد آنزیم لاکتاز کاربرد پیدا میکند. علاوه بر این در صنعت تولید مکملهای تغذیهای و برخی فرمهای دارویی ، لاکتوز به عنوان پایه یا جزء فرمول دیده میشود.
فواید لاکتوز
فواید لاکتوز برای 2 گروه از مصرف کنندگان اهمیت دارد یک کسانی که لاکتوز را به عنوان قند شیر میشناسند و میخواهند بدانند آیا برای بدن مفید است یا نه و دوم کسانی که در زمینه غذایی – دارویی به دنبال دلیل استفاده از لاکتوز در فرمولاسیون هستند. از دیدگاه بدن ، فواید لاکتوز در افراد سالم معمولا به این برمیگردد که لاکتوز منبع کربوهیدرات است. اگر آنزیم لاکتاز به اندازه کافی در بدن فعال باشد ، لاکتوز به قندهای سادهتر شکسته میشود و میتواند به عنوان انرژی مورد استفاده قرار بگیرد. علاوه بر آن برخی افراد ممکن است در چارچوب تغذیهای خود ، مصرف محصولات لبنی را مفید بدانند و در نتیجه “وجود لاکتوز” را بخشی از یک الگوی غذایی کامل ببینند. لاکتوز در فرمولاسیون دارو میتواند به شکلدهی کمک کند و در صنایع غذایی در ایجاد بافت و ثبات نقش داشته باشد و در برخی محصولات به عنوان پایه یا جزء تنظیمکننده عملکرد عمل کند.
نحوه تولید لاکتوز
تولید لاکتوز در صنعت معمولاً از منابع حاوی لاکتوز انجام میشود و رایجترین مسیر صنعتی ، جداسازی و خالصسازی از سرم شیر (whey) است. چون سرم شیر مقدار قابل توجهی لاکتوز دارد . در واحدهای فرآوری لبنی و صنایع مرتبط ، ابتدا لاکتوز از سایر اجزا جدا و سپس خالصسازی انجام میشود. مراحل دقیق در هر کارخانه میتواند متفاوت باشد اما به طور کلی ، مسیرها شامل فرآوری اولیه ، جداسازی ناخالصیها ، تغلیظ محلول و سپس بلورسازی / خشکسازی برای تبدیل شدن به پودر است.
عوارض لاکتوز چیست ؟
عوارض لاکتوز بیشتر در افرادی دیده میشود که با لاکتوز سازگاری ندارند . علائم شایع معمولاً گوارشی هستند : نفخ ، گاز معده / روده ، دلدرد ، تهوع یا اسهال . این اتفاق معمولاً زمانی رخ میدهد که لاکتوز به اندازه کافی در روده کوچک هضم نشود و به جای جذب ، در روده بزرگ توسط باکتریها تخمیر شود و نتیجه این تخمیر ، تولید گاز و تغییر وضعیت روده است.
برای بسیاری از افراد ، مشکل اصلی عدم تحمل گوارشی است و نه آلرژی. عوارض لاکتوز همچنین میتواند به دوز وابسته باشد یعنی هرچه مقدار مصرف بیشتر باشد یا تنوع لبنیات بالا برود ، احتمال بروز علائم بیشتر میشود. در کنار این ، کیفیت محصول نیز نقش دارد : محصولات بدون لاکتوز یا کملاکتوز ممکن است علائم را کاهش دهند.
بسته بندی لاکتوز
لاکتوز به عنوان یک پودر در برابر رطوبت حساس است بنابراین بستهبندی باید از ورود رطوبت و آلودگی محیطی تا حد ممکن جلوگیری کند. بستهبندیهای رایج برای فروش لاکتوز معمولاً شامل کیسههای چندلایه یا ظروف دربدار با لایههای محافظ است. در فروش خرده ، معمولاً بستههای کوچکتر و قابل استفاده برای مدت کوتاهتر عرضه میشوند. این کمک میکند محصول در زمان باز بودن در معرض شرایط نامناسب قرار نگیرد.
قیمت خرید لاکتوز
جهت استعلام قیمت و خرید لاکتوز و سایر مواد شیمیایی خوراکی با کارشناس ما تماس بگیرید .
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.